Mihemed Şêxo-JÎYANAME (1948 − 9 Adar 1989)

JÎYANA MİHEMED ŞÊXO

    Hunermendê kurd ê navdar Mihemed Şêxo di sala 1948’an de li Başûrê Rojavayê welat, li gundê Gîrbanîna Qamişloyê tê dinê. Navê wî yê rastî Mihemed Salih Şêxmûs e. Di zarokatiya wî de malbata wî koçberî dibe û li gundê Xecokê bi cîh dibe. Li vir mirêbetiyê dike. Şêxo mezinê yanzdeh bira ye.

    Di sala 1959´an de dest bi xwendinê dike, lê sê sal şûnda dest ji dibistanê ber didê. Di salên xwe yê dibistanê da Mihemed Şêxo gelek hunermendên kurd nas dike. Ji bandora wan nêzikî muzîkê dibe û di sala 1969’an de dest bi dengbêjîtiyê dike.

Dengbêj Mihemed Arif Cizîrî

Mihemed Arif Cizîrî Hunermendê bi nav û deng û dengxoş di sala 1912'ê Zayînî li Cizîra Botan, cihê mêr maqûlên Kurd hate dinê û çavê xwe vekir.

Jiyana Wî                                                                                                                      

Di zarokatiya xwe de vî jî mîna hemû zarokên Cizîrê guhdariya wan bas û mijaran dikir ku ev qesabxanên bo Ermeniyan danabûn. Her lewema wî bi çavên zarokiniyê pirsan ji xwe dikir, eva bo çi û ji ber çi û heta kengî? Lewaz bûna Împaratoriya Kevnare Usmaî û herifîna dergehê bilinde vê Împratoriyê û pêk hatina çendîn dewletan li ser vê axê û kuşt û kuştar û girtina xelek' û şerê yeke cîhanî bûye hegera têk çûna jîyana Giştî ya xelkê deverê.

Dengbêj Xoxê (Nesrîn Şêrwan)

 

Nesrîn Omer Şêrwan bi navê Nesrîn Şêrwan jî tête naskirin. Dengbêja Kurd e, di sala1929an de li gundekî ji Şirnexê di malek koçer de ji dayik bûye. Ji ber aboriya xerab gelek bajar û deverên bakurê Kurdistanê digerin û herî dawî di salan 1932an de ber bi başûrê Kurdistanê ve diçe û li wir li maleke fileh mala Xerîb Powez ku ew berê naskirîbû jiyana xwe didomîne û demekê jî li mala Cemal Baban kar dike ku di vê demê de hunermendên wek Elî Merdan û Hesenê Cizîrî nas dike û bi pêşniyaza Elî Merdan di 25ê Adara 1944an de di êzgeha Radyoya Bexdayê de dest bi kar dike, li dû vê qonaxê ew stranên di temenê xwe yê piçûk û ciwaniyê de fêr bûbû dibêje her weha helbestên hin helbestvanên mîna Cegerxwîn, Şêx Selam dike stran û bi gelek hunermendên wê serdemê re wek Mihemed Arifê Cizîrî, Îsa Berwarî, Hesen Zîrek, Tahir Tewfîq, Resûl Gerdî, Şemal Saîb, Kawês Axa hevnasiyê dike û karê hevbeş stranên du qolî li gel wan dibêje.

Dengbêj û Stranbêj û Dengxweş

 Deng, dayîna Yezdan e, bikaranîna wî şarezati ye lêê dengbêjî kesayet e.

 

 

 

    Ji ber dewlemendiya erdnigariya Kurdistanê, her tim bûye qada talan û wêraniyê. Tepeseriya li ser vê erdnigariya nehêlaye sazî û dezgehbûneke demdirêj pêk bê. Her çiqas hineke sazbûn carinan pêk hatibin jî piştî hilweşanê berhemên heyî jî hatine tunekirin. Girêdayî van sedeman li Welat berhem û çavkaniyên nivîski hema bêje tune ne. Beranberî vê yekê gotin û deng pir xwurt derketiye pêş. Bi dengî hemû bûyer û hest hatine gotin û verêjîn. Bûye stran, çîrok, destan, dîrok, zanist, helbest,...hwd

     Di nava van bûyînan de cûreya herî balkêş stranin. Ji ber ku stran bi gotina xweş re dengeke xweş û ji dil gotin jî divê. Ew dengê ahenga bêmeqam derketî êdî bûye stran. Lewma çiqas bala gel kişandi be ewqas bala sermayedaran jî kêşaye û bûye piyaseyeka ya bazirganiyê jî.